| تبليغات | X |
نتایج فعالیت کلاسی دانشجویان در کلاس روش تحقیق در لینک زیر قابل دستیابی است.
بر روی لینک کلیک کنید تا کارنامه خود را ببینید . در صورت کامل نبودن پیغام بگذارید.
برنامهي طنز «شبهاي برره» از ابتداي پاييز سال جاري آغاز شد و نه كه انتظار ميرفت همانند ساير كارهاي مديري، مخاطبان بسياري را از هر قشري به خود جلب كرد. اما مخاطبان اين برنامه را ميتوان به دو گروه تقسيم كرد: دستهي اول كساني كه خسته و كوفته از كار روزمره خواهان تماشاي اين برنامه هستند؛ فقط و فقط براي لحظهاي شاد بودن و فارغ از هرگونه ناراحتي. و دستهي دوم، كساني كه اين برنامه را تماشا ميكنند، ولي بدون توجه به مظاهر ظاهري آن و بدون توجه به حركات طنزآلود و خندهدار. اين افراد طنز را به معناي حقيقي در اين فيلم دريافتهاند؛ همانگونه كه طنز در معني لغوي آمده است:
«بيان انتقادات مربوط به جامعه با زبان خنده و شوخي كه در پس اين خنده و شوخي نيش تلخي وجود دارد و هدفش يادآوري تعزلات در ذهن افراد جامعه و مسوولان و تلاش در جهت آگاهسازي مردم و نهايتا در صورتهرچند كه در ابتداي شروع، اين برنامه چندان محتواي انتقادي (جز قسمت اول) در بر نداشت، اما با گذشت چند قسمت از اين مجموعه و ورود شخص «ياور طغرل» دگرگوني در روابط شخصيتها و زبان انتقادي شكل پذيرفت.
شبهاي برره آنگونه كه تا به حال نشان داده است از زمان ديكتاتوري رضاخاني نقل قول ميكند و بيننده را به ياد اوج دوران سركوب و ظلم و در سطوح ديگر رشوهخواري و به اصطلاح «چوب لاي چرخ گذاشتن» كار روشنفكران مشغول در جهت بهبود و توسعهي وضع اجتماعي و اقتصادي جامعه مياندازد. حكومت نظاميها و مداخلهي آنها در همهي امور مملكتي حتي پزشكي! كارهاي ناممكن ممكن شدن از روشهاي نادرست آن و كوتاه كردن راه توسعه و پيشرفت از طريق پرداخت رشوه! چيزي كه به وضوح نتايج اسفبار آن را تا به حال و با گذشت زماني نزديك به 80 سال (همانند تبديل بسياري از روستاها به بخش و بخشها به شهر از طرق غير عادي براي جلب نظر برخي از مقامات، بدون توجه به موقعيت استراتژيك آن منطقه در زمان گذشته و صرف هزينههاي كلان براي آنها و در نهايت بينتيجه ماندن و متضرر شدن دولت دراين مجموعه توانسته است با هنرمندي هرچه تمامتر، طنز را به بهترين شكل ممكن به تصوير كشد و از اين طريق ميتوان انتقاداتي را در چند قسمت سياسي، اجتماعي و اقتصادي به طور جداگانه مورد نقد و بررسي قرار داد.
در بعد سياسي ميتوان اين مجموعه را مقايسهاي دانست بين وضع سياسي حاضر در جامعهي ايران امروز و ايران 80 سال پيش؛ «رشوهخواري» كه با جسارت هرچه تمامتر در تمامي ادارهجات آن زمان به چشم ميخورد. دليل اين ادعا نيز «انحصار طلبي دولت» در دههي 70 شمسي و كسب رتبهي ممتاز «مونوپول كردن اقتصاد» است. نمايش ياور طغرل در نقش رييس ژاندارمري براي گرفتن رشوه از تمام اقشار جامعه .
امروزه براي مردم هم بايد از ياور طغرل و ژاندارمري مجوز كسب كرد! و متعاقبا براي گرفتن مجوز بايستي كه «خشكه» يا همان رشوه را پرداخت كرد». كسب مجوز براي تاسيس مطب دكتر كه آن نيز بدون داشتن مدرك پزشكي با پرداخت «خشكه» صادر شد. بعد از آن نيز شاهد مريضهاي هستيم كه نه تنها وضعشان بهبود نيافت بلكه دچار وضعيت بدتري هم شدند. پس دستگيري اين پزشك متقلب توسط ژاندارمري و بعد هم به راحتي از سر تقصيرات اين فرد ـ كه به راحتي با جان مردم بازي كرده بود ـ گذشتن، تنها با بالا بردن مبلغ «خشكه»! همانگونه كه در گذشته شخص سرمايهدار ميتوانست كنترل تمامي امور مهم اداري را به خواست خود به دست گيرد (سردارخان و سالارخان) اكنون نيز شاهدش هستيم.
شخصيت «كيوون» بعد از آنكه خود متوجه اشتباهات و گناهان خود ميشود به جاي اينكه به فكر تغيير مسير زندگي در جهت درست آن باشد، با تحريك اطرافيان (شيرفرهاد) و پرداخت مبلغ خشكه، به يك مهندس قلابي تبديل ميشود و از فردا قرار بر اين ميشود كه كيوون را به عنوان مهندس راه و ساختمان معرفي نمايند. مردم برره كه هيچيك سواد خواندن و نوشتن ندارند، فرق بين پزشك و مهندس را نيز تشخيص نميدهند و از فردا كيوون را به عنوان يك مهندس ميشناسند و كارهاي ساختماني خود را ميخواهند به او واگذار نمايند. غافل از اينكه براي اين كار نيز بايستي كه ابتدا براي دريافت مجوز به ژاندارمري مراجعه كرد و ... الماجرا!
اينجاست كه طنز باري ديگر خود را ظاهر ميكند، انتقاد به جامعهي كنوني! بساز و بفروشها كه به قول معروف هماكنون در شهر بزرگي چون تهران مشغول به ساخت و ساز هستند و براي گرفتن مجوز بايد كه به شهرداري براي گرفتن پايان كار و ... مراجعه كنند ولي ساختمان آنها فاقد هرگونه مقاومت و مطابقت با هيچگونه استانداري ساخته شدهاند، با پرداخت مبلغي «خشكه» به ساختمانهايي تاييد شده و كاملا استاندارد با معيارهاي مقاومت در برابر زلزله و ... تبديل ميشوند! چيزي كه بدون هيچ تعارف و به وضوح شاهد آن هستيم! يا در مواردي ميتوان به «نظارت بررهاي» و جامعه امروز اشاره كرد. شخصيت پزشك واقعي برره را ميبينيم كه براي انجام آزمايش اعتياد از مردان برره از آنها به اشتباه آزمايش «بارداري» ميگيرد با نظارت جناب ياور طغرل به ظاهر همهكارهي برره! و جامعهي امروز، نظارت بر بخش ساختمانسازي و شهرسازي توسط يك متخصص كشاورزي و يا در قسمتهايي نظارت بر بخشهاي راهسازي توسط يك كارشناس عمران و اغماض بسياري از سستيها و كمكاريها با پرداخت مبلغي «خشكه» و معرفي آن راه و شخص سازنده به عنوان بهترين صنعت و متخصصان، با نظارت به شيودر بعد اجتماعي نيز اين سريال جاي بحث و تأمل دارد. شخصت «كيانوش» به عنوان يك روشنفكر كه قصد اصلاح جامعه را دارد اما بدون توجه به ساختارهاي تشكيلدهندهي اجتماع. تاسيس يك دفتر روزنامه و تكثير روزنامه در ميان مردمي كه هيچيك سواد خواندن و نوشتن ندارند! صرف هزينه و وقت بدون توجه به بينتيجه ماندن آن اقدام! اينجا ميتوان به آساني گريز انتقادي به جامعهي حاضر دانست: «تاسيس يك مدرسه و حمام به بهترين شكل ممكن در درون روستايي كه 30 تن جمعيت دارد كه آن هم همگي سالخورده هستند و در نهايت تبديل ساختمان آن مدرسه و حمام با صرف هزينهها زياد به يك مخروبه و يك مكان بيمصرف!
يا ميتوان به مزرعهي نخود اشاره كرد كه انتقادي صريح به جامعهي ماست كه عدهاي آمادهخور و كمكار و متوقع! هستند. بررهايها روزها در مزرعه به جاي كار كردن به استراحت پرداخته و اين كار خود را يك كار بسيار سخت و خستهكننده ميدانند. مزرعهاي كه نه نياز به آبياري و نه نياز به مراقبت و حتي نه اينكه نياز به بذرافشاني دارد!
در جاي ديگر ميتوان به محصور كردن بررهايها توسط خودشان در يك جامعهي بسيار بسته و كوچك كه هيچيك حتي نميخواهند پايشان را از اين محدوده بيرون گذاشته و از دنياي خارج از خودشان اطلاعي كسب كنند، اشاره كرد. قطع ارتباط با بيشتر كشورهاي صنعتي دنيا و ماندن در يك جامعهي كوچك و تصور آن به عنوان بهترين جامعه روي زمين!
و در بعد اقتصادي، اشاره به تكمحصولي بودن جامعه با كشت نخود! و بعد هم شخصيت «كولي» كه اين شخص همانگونه كه در فيلم ميبينيم هر جنسي كه با هر مبلغي كه خود بخواهد به مردم ميفروشد، حتي اجناس تقلبي! چرا؟ چونكه: 1- بررهايها بيسوادند و آگاه نيستند 2- فقط نخود به او ميفروشند نه چيز ديگر! و تنها اوست كه بر مردم برره تسلط دارد نه مردم برره بر او. زورگويي يك شخص در غالب سرمايهدار به جماعتي بسيار زياد فقط به دو دليل ذكر شده! تشبيه بسيار بهجا و درستي است به ايران امروز. اين سريال در ابعاد ذكر شده بسيار جاي بحث و تأمل و دقت نظر دارد. اما اگر بخواهيم يك نتيجهگيري كلي از اين سريال انجام دهيم ميتوان اينگونه ارزيابي كرد كه اين مجموعه قصدش تنها خنداندن مردم و شاد كردن آنها نيست؛ بلكه آيينهاي است تمامنما كه همهي ابعاد جامعهي امروز ما را در خود منعكس ميكند و در پس پرده اين خندههاي تلخ، انتقاد به جامعه و يك تلنگور به مردم در جهت بيدار كردن و آگاه كردن آنها را دارد تا با نگاهي به گذشتهي خويش بتوانند راههاي اصلاح جامعه را پيدا كرده و به آن جامهي عمل بپوشانند.
اطمينان بهمن
مقدمه :
نتیجه اینکه ما انسانها در هر جامعه ای که زندگی می کنیم همیشه و هر زمان در بستر تغییر و تحول و تنوع هستیم زمانی مفهومی جایگزین مفهومی دیگر یا مفهومی جدید را در جامعه مشاهد می کنیم که چالش را در جامعه بوجود می آورد و به نوعی گریز نا پذیر خاستگاه اندیشیدن ما می شود و همه و همه را به اندیشیدن فرا می خواند.
دیر زمانی نیست که از جمله این مفاهیم مفهومی نو پا به عرصه جامعه ما گذاشته و اندیشه نو را فرا می خواند آن مفهوم مفهومی نیست مگر جامعه مدنی .
بله این مفهوم در دیالوگ اندیشورزان ما می گردد و لذا باید آن را شناخت و رویکرد خود را با آن روشن کرد .
تعریف جامعه مدنی و تاریخچه آن :
ما در این مقاله سعی خواهیم کرد با رویکردی نو به سراق این مفهوم برویم و نگاهی دینی به آن داشته باشیم پس با پیش ورز جامعه مدنی به سراق اسلام خواهیم رفت و از این حیات طیبه به اندازه ظرف خود بهرمند خواهیم شد .
باید توجه داشت که تلقی نو ی ما از جامعه مدنی بازتابی از پیشینه این مفهوم در تعاریف مختلف می باشد . لذا برای وشن شدن بحث نگاهی گذرا خواهیم داشت به سیر تاریخی اندیشه این مفهوم .
1- جامعه مدنی پیش از دوران مدرنیته :
معادل لاتینی جامعه مدنی societas civilic در ادبیات سیاسی روم باستان به چشم می خورد .بسیاری از دانشوران سیاسی در این دوران از جمله سیسرون این عبارت لاتینی را برای توصیف دولت شهری به کار برده اند که به معنای چهار چوبی از قوانین نظم یافته اند .
زمانی که سیسرون در کتاب جمهوری می نویسد :
قانون پیوندجامعه مدنیست (1)
در سال 1677 میلادی بوسوئه در کتابی تحت عنوان سیاسیت به روایت کتاب مقدس می نویسد :
جامعه مدنی جامعه ای مرکب از انسانهاست که تحت لوای یک قانون و یک حکومت زندگی میکنند (2)
چنانچه روشن گردید این تلقی آرمان جامعه مدنی را بستر دولت قانون مند می داند و شاکله اصلی آن را قانون
می پندارد .
1- واعظی * احمد جامعه دینی* جامعه مدنی صفحه 87 انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی زمستان 1378 2- جهان بیگلو *رامین مدرنیته * دمکراسی * و روشن فکران صفحه 15 تهران *نشر مرکز 1374
توماس هابز1679- 1588 که از جمله متفکران فلسفه سیاسی می باشد برای تعریف جامعه مدنی متوصل به نوعی انسان شناسی تاریخی می شود .
هابز برای انسان ها وضعی با نام وضع طبیعی در نظر می گیرد که در آن وضع انسان ها سرشتی نفسانی و هوس آمیز دارند انسانها در آن وضعیت تحت غرایزی زندگی می کنند که کنتری نشده است.
- به گفته هابز :
پیشینه و هنری وجود ندارد_ زیرا به حاصل آن اطمینانی نیست و در نتیجه هیچ زراعتی هیچ گونه فعالیت دریا نوردی یا هیچ کالایی که بتوان از دریا وارد کرد . هیچ ساختمان بزرگی هیچ وسیله ای برای حرکت و نقل و انتقال چیزهایی که نیروی زیادی لازم دارند . هیچ دانشی در باره سطح زمین هیچ شرحی از دوران و گذشت زمان هیچ هنری و هیچ نوشته ای هیچ جامعه ای وجود ندارد و از همه بدتر آن که ترس و خطر همیشگی مرگی درک ناک همواره وجود دارد و زندگی انسان در تنهایی بی نوایی پستی درد منشی و به کوتاهی می گذرد .(1)
بنا بر این به نظر تنها راه راهی از این تنازع و کش مکش اقدام کردن آحاد انسان هابه تشکیل جامعه مدنی و حکومت میاشد
هابز از قراداد اجتماعی . social contract به عنوان بنیانی برای نظام سیاسی خود استفاده میکند و از نظر وی مدنیت بشر و گام نهادن او به وضع مدنی ناشی از توافق و قرار داد اجتماعی انسانهاست.
در این دیدگاه با نگاه جامعه شناختی به مفهوم جامعه مدنی نگر بسته می شود . واز تلازم ارتباطی بین انسانها گروها را به عنوان تنها راه مسالمت آمیز تحقق جامعه مدنی می داند .
یک تمدن مشخص . نتیجه کار اجتماعی انسان و حامل تاثیرات داخلی و تداخلات متعدد میان مردمان و گروها در داخل یک جامعه مدنی است .
لاپی یر* ژان ویلیام * قدرت سیاسی *ترجمه بزرگ نادرزاده *تهران نشر فروزان 1375 صفحه 56 تا 46
این دیدگاه بر خلاف دیدگاههای پیش که به قرائت خاص از جامعه مدنی معتقد نبودند به نحوه خاصی از برداشت جامعه مدنی می نگرند . در این باور جوامع غربي به عنوان سر دمداران تمدن و پیشرفت نماد تحقق جامعه مدنی هستند . و در طرف مقابل جوامع شرقی به علت عقب ماندن درعرصه تمدن جامعه برابر هستند .
5- جامعه مدنی *مبتنی بر اقتصاد آزاد
این دیدگاه اگر چه در امتداد و خط مش نظرات دیگر جامعه مدنی می باشد ولی از نقطه نظری حاضر در خصوص جامعه مدنی سخن به میان می آورد . اگر در گذشته آرمان تحقق جامعه مدنی در قرار داد اجتماعی یا وضع قانون و یا همزیستی مسالمت آمیز نگریسته می شود هم اکنون ایده تحقق جامعه مدنی را باید در اقتصادجست می شود ادعا کرد که این نهوه تفکر باز می گردد به اقتصاد و بازار آزاد آدام اسمیت .
6- جامعه مدنی * تلقی نوین از آن
در این تز که بار ویکردی تفکیکی به مفهوم جامعه مدنی و دولت نگربسته می شود تلاش بر آن است تا به میزان زیادی این دو حوزه از همدیگر تفکیک شوند و تنها ترین نهاد تحقق جامعه مدنی در این نگرش ارتباطات گروههای تشکل های مردمی می باشد .
با توجه به مطالبی که در این فصل بران اشاره شد دانسته شد ابراز نشد و عرصه برای چند معنايي آن وجود دارد .
لذا بر آن شدیم نگرش دینی به این مفهوم داشته باشیم و بتوانیم با توجه به مبانی نظری هر دو مفهوم و حوزه وجهه اشتراکی از این دو بیابیم لذا قبل از هر چیز به مبانی و ویژه گیهایی از جامعه مدنی در فصل بعدی خواهیم پرداخت .
(***************)
فصل دوم :
جامعه مدنی : مبانی و ویژگی ها
جامعه مدنی و لیبرالیسم
اگر چه به جهت زمانی مفهوم لیرالیسم نو پا و نوزادی تازه پا می باشد ولی ریشه های آن را می شود در دیر زمانها جست .
و از این جهت می شود همراهی این دو مفهوم را با هم پیدا کرد به جهت سبقه جامعه مدنی از جهت زمانی . پیوند اندیش جامعه مدنی با لیبرالیسم تنها در بعد ایدئولوژی زدایی خلاصه نمی شود دیدگاه دکترین جامعه مدنی به حیطه اقتدار دولت- تاکید بر معصوم ماندن حریم خوصوصی و گروهی از دخالت دولت- و استقلال افراد در قانون گذاری بنیانین در حریم خصوصی _ اعتقاد پلوارلسیم اخلاقی در کنار پلواریسم سیاسی _ نوع نگاهی به حوزه دخالت دین در مقولات اجتماعی و سیاسی همگی جلوه هایی از پیوند این تفسیر از جامعه مدنی با لیبرالیسم است .
می توان ادعا کرد و عهد بر آمد که از اهداف اصلی ایده جامعه مدنی تکمیل دمو کراسی و کمک به واقعی تر شدن مشارکت سیاسی مردوم است .(1) در حقیقت جامعه مدنی از لوازم بروز شکل واقعی دموکراسی می باشد برخی را عقیده بر این است که جوامع امروزی دموکراتیک نیستند . و فقط و فقط ادعا بر آن است که مشارکت مردومی عنصر اصلی فعالیت سیاسی می باشد به عبارت دیگر ما در جامعه توده وار زندگی می کنیم .
جامعه مدنی با باز تولید مشارکت مردومی و حضور و شرکت آنها در انجمن ها و احزاب زمینه ساز بهترین برای غیر
توده وار کردن جامعه و پیش رفتن به سوی دمو کراسی می باشد
.
جامعه مدنی و مسئله قانون گذاری
در کشور های مبتنی بر دموکراسی و مشارکت سیاسی و فعالیت سیاسی تنها نمود حضور مردم نمی باشد بلکه قانون یا قانون گذاری نیز از جمله موارد حقوق شهروندان می باشد .
نهایت جامعه مدنی این است که ما انسان ها بتوانیم در باره شیوه زندگی خود تصمیم بگیریم و هیچ حدو مرزی هم برای تصمیم گیری ها وجود نداشته باشد . تنها در صورتی می توان گفت جامعه مدنی وجود دارد که بتوانیم قانون گذاری بنیان کنیم . یعنی در مورد بنیانهای زندگی خودمان قانون گذاری بنیادی کنیم از عرصه لباس گرفته تا عرصه زندگی خصوصی _ بدون زندگی خصوصی که نمی توان گفت جامعه مدنی وجود دارد . قدم اول این است که ما در زندگی خصوصی خود آزاد باشیم و این به مسئله قانون گذاری بنیادین بر می گردد که اساس دمو کراسی.
1- واعظی * احمد جامعه دینی* جامعه مدنی صفحه انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی زمستان 1378 2- حسین بشیریه جامعه مدنی و ایران امروز صفحه 21
از دیگر لوازم جامعه مدنی تکثر اخلاقی و اسرار نوزیدن به مسلک خاصی از اخلاق می باشد .البته این نگاه و اندیشه هم در حوضه دولت و هم در حوضه خوصوصی شهر وندان رواج دارد .به این صورت که هم دولت در عمور اخلاقی خود اسرار به اخلاق خاصی ندارد و هم شهر وندان و در انتخاب شیوه اخلاقی خود مختار هستند .
تشکل های جامعه مدنی منبعی برای تقویت و تحکیم حقایق گوناگون و نه یک حقیقت واحد متعلق به فرد یا گروه هستند .حتی اگر حقیقت واحد باشد هر یک از گروه یا افراد دارای روش های گوناگون برای دست یابی به آن حقیقت هستند .
در شرایط نبود تشکل ها جامعه ظرفیت بالای بری پذیرش حقیقت واحد دارد چرا که افراد مجال تصور تکثر را ندارند اما در صورت وجود تشکل ها افراد تکثر را تجربه می کنن و تکثر آنها از حقایق تقابل پیدا می کند (1)
تصوری که می شود از نسبت بین جامعه مدنی و مذهب داشت این گونه است که مذب به عنوان پدیده قدسی و آسمانی از یک طرف و انسان محوری و اومانیسم تقابل وجود دارد با توجه به تعاریف ارائه شده از دین در این دیدگاه محوریت از آن او نیست . در این دیدگاه دین در عرصه سیاسی تماشا گری بیش نیست که هیچگاه نقش پیدا نخواهد کرد
می شود به جرات ادعا مکرد که یکی از ویژگی های ستودنی جانعه مدنی محال و کنترل قدرت که جلوگیری از تمامیت خواهی به اصطلاح توتالیتر می باشد .
در جامعه مدنی جدید سخن بر سر این است که چگونه می توان حکومت ها را محدود کرد . و ابزار های نظارت در عصر ما عبارتند عصر روزنامه ها_ احزاب _ انجمن ها ی صنفی که به منزله سپرهای محافظتی آدمیان را در مقابل تجاوز و تعدی حکومت حفظ می کند و امکان نظارت برای اعمال حکومت را به نحو مستبدانه ای (2)
.
1- محمدی مجید _ جامعه مدنی ص 25 2- سروش _ عبدالکریم جامعه مدنی و ایران امروز ص 128
به دو سوال اصلی و فرعی خود پاسخ گوییم .
لازم است که به پارودگهایی که بین این دو بر قرار است اشاره کنیم تا روشن شود نقطه تنازع در کجاهاست .
ما هنگامی که به آثار و نوشته های فیلسوفان سیاسی مغرب زمین بعد دوره رو سانس می نگریم خواهیم دانست که تمام اندیشه دستگاه فلسفی به نوعی به انسان محوری و نقطه مرکزی بودن آن می انجامد در این اندیشه ورزی انسان به عنوان موجودی مجزا به توجه به امر درونی او نگریسته می شود .
تنها نقطه ضروری مورد بحث در بین این فیلسوفان طبیعت و نهاد انسانی می باشد .
اساس مهم ترین مباحث فلسفه سیاسی . بحث از طبیعت و نهاد انسان به عنوان نقطه عزیمت فکری می باشد (1 )
در حقیقت این دیدگاه فرد تقدیم داتی در جمع ندارد و استدلال بر این است که او قبل از جمع وجود مستقل داشته است .
نفع انگاری : utilitaranism
این اندیشه بر می گردد به جرجيبتام که اساس زندگی را خوشی و رنج می داند و معیار برای بهتر زندگی کردن را با لاترین در حد خوشی می پندارد
سکولاریزم یعنی نفی حضور دینی یا به تعبیر دیگر نادیده گرفتن از حضور دین در عرصه سیاسی می باشد .
سکولاریزم در حقیقت تمام آرما نهای و نمایات انسانی را بشری و مادی می داند و از این رهگذر آن می گردد.
د- عقلا نیت .
در حقیقت این قسمت در واقع همان یکی از سوالات ما می باشد که به آن قانون گذاری انسان می باشد در نزد مذهب و جامعه مدنی مدرن .
در این ویژگی خود انسان نه فقط در عرصه سیاسی بلكه در تمام عرصه ها یکه تاز میدان می باشد . از فلسفه گرفته تا اقتصاد دو هنر در حقیقتا انسان محور می باشد اوست که با حرف خود قانون و قانون گذاری می کند چون هدف اوست .
بشيريه _ حسين _ دولت عقل _ تهران موسسه نشر علوم 1374 ص 4 و 5
در فصل پیش به آن اشاراتی شد دراین نگاه هیچ نوعی الزامی برای دولت برای پذیرش مسلک یا باور خاص اخلاقی وجود دارد .
پس از پایان این قسمت مراجعه می کنیم و مبانی جامعه مدنی را مورد بررسی قرار می کنیم .
باید دانست که در جامعه دینی محور دین و هدف اصلی عملي کردن گزاره های دینی می باشد لذا انسان محور اصلی نمی باشد .
الف نگاه هستي شناسي دینی
در دیدگاه دینی انسان پاره جدا نیست بلکه او مشکل از دو حقیقت می باشد یکی روح و دیگری جسم .
و از طرف دیگر موجودی می باشد که سرشت و طبیعت او آراسته به امر معنوی شده است .
فاقم و جهک لدین حننفا فطرت الله التی فطر الناس علیها ( 1 )
ب : نفی فرد گرایی .
به نظر می رسد که در اندیشه دینی آنچه اصالت دارد هم فرد است و هم اجتماع و هر کدام حقوقی خاص خود را دارند
نفی سكولاریزم.
در اندیشه دینی هدف عملی کردن گزاره های دینی می باشد هیچ گاه نوبت به جدایی عرصه دین از سیاست نخواهد دید زیرا با توجهخ به اهدافی که دین دارد نمی شود این دو حوزه را از یکدگر تفکیک کرد .
در متون دینی فرامینی دینی از بالا به پاین می باشد بر عکی اندیشه جامعه مدنی که ارز پایین به بالا می باشد .مسئله قانون و قانون گذاری در اندیشه دین از آن خدا است و بس .
و عقل انسانی محور هیچ نسبت بلکه او فهم فرامین الهی می باشد نه تنها در عرض دینی نسبت بلکه در طول و ادامه دهنده آن می باشد .
پس آنچه می شود از این فصل نتیجه گرفت این است که ما اگر بخواهیم رابطه ای بین جامعه دینی و جامعه مدنی داشته باشیم . باید با سرپوش سر بعضی از مبانی جامعه مدنی به دنبال طرح ریزی جامعه مدنی دینی باشیم و رابطه حدالقی را بر پا کنیم ما در فصل بعدی به این امر خواهیم پرداخت .
سوره روم آيه 30
در این فصل ما به دو امر خواهیم پرداخت
یکی پیش فرض ما که امر قدس در این باره وجود دارد و دومی فرضیه ما که در حقیقت پاسخی حدالقی به رابطه بین این در خواهد بود .
مشارکت سیاسی و کنترل و نظارت بر قدرت در متون دین با تو جه به اینکه دین اسلام اهتمام خاص به اجتماع و جامعه انسانی دارد می شود روی کرد که اسلام به حضور آحاد مسلمین برای شرکت در عرصه سیاسی برنامه و هدف دارد و از آن نیز دفاع می کند . در این باره می شود و به موضوعاتی چند از این پرداخت :
الف . نصیحت علی علیه اسلام در حوین می فرماید
آزادی در نظام حکومت اسلامی :
آزادی یعنی حق هر انسانی در مختار بود ن برای گزینش اعمال خود مفهوم آزادی را می توان در دو جهت مورد مطالعه قرار داد .
1- آزادی فلسفی :
2- آزادی حقوقی :
1- آزادی فلسفی این سوال همواره وجود داشته است که آیا انسان واقعا آزاد آفریده شده است یا نه
در دین مبین اسلام انسان تکوینا آزاد آفریده شده و هیچ جبري برای وی وجود ندارد .
2_ آزادی حقوقی این حق در حقیقت به روابط انسانی باز می گرددو به نظام حاکم و نقش مردم در عرصه های اجتماعی نظاره دارد ( 1 )
حضرت امیر در نامه ای به فرزندش امام حسن مجتبی می نویسد : (2 )
در اندیشه دینی اگر مدقانه نظر شود دانسته خواهد شد که عرصه اختیار انسان از اصول مرفوعیه ایست که هیچ خدشه و مناقشه بردار نیست به جهت پایه های عقلانی که از آن دفاع می کند .
1_ جامعه مدني _ محمد هادي معرفت ص 105 _ موسسه فرهنگي انتشاراتي التمهيد زمستان 1378_ چاپ اول 2_ نهج البلاغه _ نامه شماره 31 ص 410
شوراها و مشارکت مردمی :
آنچه در حقیقت باعث مبانی مشروعیت جامعه مدنی می شود محوریت قرار دادن شهروندان در عرصه مشارکت سیاسی می باشد لذا از این رهگذر باید دانست که آیا در جامعه دینی هم ما می توانیم سخن از مشارکت مردمی بکنیم یا نه .
باید دانست آن هنگامی که انسانها تشکل یک اجتماع را می دهد و زندگی حجمی را در کنار یکدیگر تجربه می کند . برای پیشبرد این هدف نیاز به تفکیک حوزهای عمومی و خصوصی خواهد داشت در عرصه عمومی تلاش خواهند کرد اهداف مشترک خود پیدا و مشخص کنند و آن به دنبال راهکار گردند و از آن طرف که همه آنها قادر به علت کردن آن نخواهند بود با تشکیل تشکل و انجمنهای عمومی حضور پیدا خواهندکرد و برسی مشرکات به سخن خواهند پرداخت .
پس ما ناگزيریم از اینکه برای تحقق اهداف اجتماعی خود چنین انجمنهایی را تشکیل دهیم .
با این مقدمه به نظر نمی رسد جامعه دینی از این امر منها باشد . با نگاهی در متون دینی این امر رو شن می شود که رجوع به عقل جمعی بهترین شیوه بری انتخاب گزینه اصلح و درست می باشد .
پیامبر اکرم در این مورد می فرماید :
لا ظاهره اوثق من المشاور (1)
یا در حدیث دیگری می فرماید : علیکم با لجاعه واياکم الفرقه (2)
یا درحدیث دیگر می فرماید : الجماعه رحمه والفرقه عذاب(3)
این طورنیست که جامعه مدنی نظرات و سلیقه های کم طرفدار که از سوی افراد و شوراههای نه چندان قابل توجه ارائه می شوند کاملا نادیده انگاشته شدند چرا که ممکن است در مواردی نظر ایشان بسیار راهگشا باشد و به شکل بهتری مشکل را حل کنند یا گاهی حتی یا بهترین نظر را ارائه دهند (4)
در جامعه مدنی که خواهان برابری و رعایت حق و حقوق مردم در جامعه می باشد ناگزیر است از عملی کردن تمام شرایطی که این او را تحقق می بخشد .
1_ ميزان الحكمه _باب مشورت_ 2_ همان باب جماعه 3_ همان 4_ مظاهري سيف _ حميد رضا _ ص 120 انتشارات جوانان موفق سال78 چاپ اول
3_ لاپی یر* ژان ویلیام * قدرت سیاسی *ترجمه بزرگ نادرزاده *تهران نشر فروزان 1375 صفحه 56 تا 46
فهرست منابع :
4- واعظی * احمد جامعه دینی* جامعه مدنی صفحه انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی زمستان 1378 5- حسین بشیریه جامعه مدنی و ایران امروز صفحه 21 1- واعظی * احمد جامعه دینی* جامعه مدنی صفحه 87 انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی زمستان 1378 2- جهان بیگلو *رامین مدرنیته * دمکراسی * و روشن فکران صفحه 15 تهران * نشر مرکز 1374 6_ محمدی مجید _ جامعه مدنی ص 25 7_ سروش _ عبدالکریم جامعه مدنی و ایران امروز ص 128 8_ بشيريه _ حسين _ دولت عقل _ تهران موسسه نشر علوم 1374 ص 4 و 5 9_ سوره روم آيه 30 10_ جامعه مدني _ محمد هادي معرفت ص 105 _ موسسه فرهنگي انتشاراتي التمهيد زمستان 1378_ چاپ اول 11_ نهج البلاغه _ نامه شماره 31 ص 410 12_ ميزان الحكمه 13_ مظاهري سيف _ حميد رضا _ ص 120 انتشارات جوانان موفق سال78 چاپ اول
چکیده
اگرچه جنگ رمضان در ششم اكتبر 1973 كه مصادف با عيد كيپور كه از اعياد مهم يهوديان بود محقق شد ولي ابتداي واقعي آن شش سال قبل از اين تاريخ بود. در جنگ1967 بین اعراب و اسرائیل،اعراب شکست دردناکی را متحمل شدند و به دنبال آن برای بازپس گیری عزت و کرامت از دست رفتهی خویش در پی انتقام برآمدند.مصر تلاش کرد به طرق دیپلماتیک و سیاسی حمایت جهانی ،منطقه ای و کشورهای عرب را در حقانیت اعراب، برای حمله به اسرائیل به دست آورد.سرانجام روز ششم اکتبر 1973 سوریه و مصر حملات برق آسای خود را در دو جبهه یعنی بلندی های جولان و صحرای سینا آغاز کردند. مصری ها که به سلاح های روسی مجهز شده بودند بااستفاده ازاصل غافلگیری موفق شدند خطوط بسیار مستحکم بارلیو را تسخیر نمایند و تا روز 14 اکتبر با رخنه به صحرای سینا این منطقه را به اشغال خود درآوردند . سوریه نیز طی چند روز اول مواضع بسیار مهمی را تسخیر نمود و درمجموع تلفات وخسارات فراوانی بر اسرائیل وارد آورد. اما با کمک های نظامی و حمایت هایی که آمریکا در قبالاسرائیل انجام داد،جنگ اعراب و اسرائیل که میرفت تا به پیروزی اعراب بیانجامد ،در نهایت به آتش بس و شکست آنها منجر شد.
1-
چه کشورهایی در این جنگ علیه اسرائیل موضع گیری کردنددر تابستان سال 1346 که سومین در گیری اعراب و اسرائیل پایان یافت دولت های عرب کوشش های سیاسی و دیپلماتیک وسیعی را برای تهیه زمینهای که به استقرارصلح عادلانه و دائمی در خاورمیانه منجر گردد شروع کردند. ولی همه این تقلاها و کوشش ها در برابر لجاجت ها و عدم پذیرش اسرائیل نابود شد و آشکارا معلوم شد که در قاموس اسرائیل مفهومی به جز جنگ و توسعه طلبی درج نیست.
البته در این بین ممکن بود که تصویب نامه شماره 242 شورای امنیت سازمان ملل متحد مورخه 1/9/1346 بحران و مشکل خاورمیانه را به صورتی حل و فصل کند و پایههای صلح عادلانه در منطقه را مستحکم کنداما اسرائیل و نیروهای امپریالیستی که به آن کمک می کرندحد اکثر کوشش خود را برای جلوگیری از اجرای آن و سپس به منظور بی اثر کردن آن به کار بستند .
این تصویب نامه بر دو رکن زیر استوار بود
:غیر قانونی بودن استیلا بر اراضی دیگران بوسیله ی جنگ
ضرورت فعالیت کردن به خاطر صلحی عادلانه ودائمی،صلحی که در ضمن آن دول منطقه بتواننددر امن و امان زندگی کنند.
دبیر کل سازمان ملل متحد برای اجرای این تصویب نامه اقای گوناریارینگ را به عنوان نماینده ی مخصوص خویش در خاور میانه معین کرد تا به مذاکره با دول مربوطه بپردازدو براساس مواد تصویب نامه ی مزبور راه حلی آشتی آمیز برگزیند. در این حین واضح شدکه اسرائیل روش خاصی را برگزیده و وقتی حاظر به عقب نشینی خواهد شد که راه حلی را که خویش پیشنهاد کرده مورد قبول واقع گردد،درنتیجه ماموریت گوناریارینگ بی نتیجه پایان یافت .
در این بین مذاکرات چهار جانبه ای بیت فرانسه و شوروی و انگلستان و ایالات متحده برقرار شدکه براساس تصویب نامه ی 242 صلحمطلوب توسط این چهارکشور در منطقه بر قرار گردد.و با طرح راجرز ( وزیر خارجه ی آمریکا ) موافقت کردند ولی به دلیل اختلاف آمریکا و شوروی در مورد نیروهای حافظ صلح مذاکرات متوقف شد .
در این اثنا مذاکرات دو جانبه ای بین آمریکا وشوروی انجام شد و توافق کردند که حل مشکلات خاورمیانه باید به صورت یکبارگی و نه مرحله به مرحله انجام شود.اما چون در مورد مطلباساسی یعنی خروج اسرائیل از اراضی اشغالی و موضوع فلسطین به توافق نرسیدند نتیجه ای حاصل نشد .
اسرائیل طرح راجرز و انور سادات ( که تا حدودی مبنی بر خروج اسرائیل از سرزمینهای اشغالی بود) را رد کرد و مصر خواستار تشکیل جلسه ی فوق العادهی شورای امنیت شد.در4/5/1352 ،13 کشور شورای امنیت سازمان ملل متحدبه قطعنامه ی کشورهای غیر متعهد جهان رای موافق داد و فقط ایالات متحده به آن رای مخالف داد.در این قطعنامه اسرائیل محکوم شده بودوازاین کشورمصرا خواسته شده بود قطعنامه ی 242 شورای امنیت را عملی سازد نماینده ی مصر این صحنه را که آمریکا و اسرائیل بوجود آورده بودند و با همه چیز به مبارزه برخواسته بودندبرای نمایندگان سازمان ملل متحد به نحو آشکارتری عریان کرد و اکنون هر شخصی می فهمید که راه حلی به جز راه حل نظامی باقی نمانده است،در نتیجه مصر اقدامات دیپلماتیک خود را آغاز کرد. در سطح جهانی دیپلماسی مصر برای این که حمایت بیشتر افکار عمومی جهان را برا ی استرداد اراضی خود فراهم کند توسعه یافت و با کمک دیپلماسی سوریه و دیگر کشورها و دوستان عرب توانست تایید اکثریت قریب به اتفاق افکار عمومی جهان را در مورد حقانیت عرب به دست آورد که استرداد اراضی مصرو سوریه و غرب نهر اردن و نوارغزه و نیز حق تعیین سرنوشت مردم فلسطین بوسیله ی خودشان باشد.
در سطح کشور های آفریقایی یک کمیسیون از چند نفر از سران آفریقایی به ریاست سنگان انتخاب شد تا به کشور های عربی مسافرت کنند.این کمیسیون بر آن بود که اسرائیل تاکید کند که مصمم به انضمام اراضی اشغالی عرب به اراضی اسرائیل نیست. اسرائیل از ابراز نیات خود در مورد اراضی اشغالی امتناع کرد .بدین ترتیب ماموریت این کمیسیون با شکست مواجه شد واین یقین حاصل شد که دولت اسرائیل دولتی است توسعه طلب و متجاوز و این امر بر انزوای هر چه بیشتر اسرائیل کمک کرد . در میدان دول غیر متعهد ها در تمام کنفرانسهایی که اعضای غیر متعد تشکیل دادند حقانیت عربی مورد تایید قرار گرفت.
در حوزه ي اروپا مصر روابط خود را با دول سوسياليستي اروپا استوارتر كرد مخصوصاً با اتحاد جماهير شوروي كه در سال 1350 قرارداد همكاراي و دوستي با آن منعقد كرد. در ارتباط با فرانسه ژنرال دوگل حقايق مبارزه عرب با اسرائيل را درك مي كرد و مي فهميد كهفرانسه با اعراب داراي مصالح مشترك متعددي است فلذا دولت فرانسه فروش هرنوع تسليحات به اسرائيل را ممنوع كرد و روابط فرانسه و اسرائيل به سردي گرائيد.
در ارتباط با بلاد عربي از جمله كوشش هاي مصر كنفرانس سران كشورهاي عربي مورخه 19/6/52 براي مواجهه با اسرائيل بود هچنین مصر روابط برادرانه خود را با تمام كشورهاي عربي بدون استثناء تحكيم بخشيد . مخصوصاً كه مسافرت هايي كه انوار سادات به اكثر كشورهاي عربي داشت نتايج مفيدي به بار آورده و با شروع جنگ رمضان و كمك هاي فراوان ساير دول عرب به جمهوري عربي مصر و جمهوري عربي سوريه ، لزوم و آثار اين رويه ثابت گشت و كلمه عرب تفوق خود را نشان داد وبا اين ديپلماسي پيروزمندانه جهاني كه با جنگ اعراب و اسرائيل در دهم رمضان آغاز گرديد نقشه سياسي خاورميانه تغيير يافت اگرچه جنگ رمضان در ششم اكتبر 1973 كه مصادف با عيد كيپور كه از اعياد مهم يهوديان بود محقق شد ولي ابتداي واقعي آن شش سال قبل از اين تاريخ بود.
در جنگ سوم اعراب اسرائيل نيروهاي مسلح اعراب محنت دردناكي را تحمل كردند زيرا به طور ناگهاني خود را در مواجهه با نبرد غير متساوي يافتند و پيش از آن كه فرصت آماده شدن يابند نبرد مزبور به ايشان تحميل شد و در نتيجه آن به نيروهاي مسلح اعراب ضربه شديدي وارد شد.
در حلول جنگ سوم و چهارم بود كه نيروهاي مسلح براساس جديدي بناشد چه از نظر معنوی و روحی ،چه از نظرمادی و فنی و چون برای شروع جنگ با دشمن تصمیم قطعی گرفته بودیم به تمرین های سخت و برنامه ریزی های دقیق پرداختیم تا بتوانیم اراضی غصب شده ی خود را باز پس گیریم وبا یک نبرد ناگهانی ارزش و کرامت خویش را مسترد داریم و در عرض 6 سال با توفیق خداوند این آمادگی حاصل شد .
به هر حال زمان مزبور را می توان به
4 مرحله تقسیم کرد:مرحله استقامت از خرداد 1364 تا مرداد 1347
مرحله دفاع فعال از شهریور 1347 تا بهمن 1347
مرحله خسته کردن دشمن از اسفند 1347 تا مرداد 1349
مرحله آتش بس از مرداد 1349 تا مهر 1352
هدف اساسی از مرحله استقامت این بود که نوعی از آرامش برقرار شود تا آن که فرصتی برای سازندگی خرابیها پیدا شود و در این مرحله بود که انبوه آوار خرابیها جمع آوری شد و زمینه برای ساختمان سازی آماده گشت.
تأسيس خط بارليو
مرحله دفاع فعالانه در شهريور 1347 شروع شده و تا بهمن 47 ادامه يافت. در ابتدا نبرد توپخانه شروع شد و در اثر آن خسارات دشمن روبه افزايش نهاد و ناچار به ساختن پناهگاهها و استحكامات شد. البته دشمن كوشش خود را براي جلوگيري از عمليات توپخانه اي ما نمود. ولي چون مواقع آن بخوبي مستتر شده بود و حركت ها و مانورهاي آن به نرمي انجام مي شد، دشمن نتوانست كاري از پيش برد لذا درصد تأسيس خط دفاعي مهم برآمد و شروع به ساختن اولين خط مستحكم بارليو كرد. و آن را به پايان رساند. به دنبال اين وضع بود كه نيروهاي ما درصد ابتكار برآمدند و طرح خود را براساس نابودي كلي خط بارليو ريختند. از 18 اسفند 47 عبدالناصر براي تهيه مقدمات اجراي طرح نابود كردن سد بارليو بمنظور وارد كردن ضربات بر دشمن مرحله عمليات فرسايشي را شروع كردكه تا 18 شهريور 49 ادامه يافت كه طرح راجزر روي كار آمد. در 18 شهريور 47 توپخانه ما 5 ساعت مستمر خط بارليو را مورد هدف قرار دادند و حدود 80% از خط بارليو اول را كوبيدند و خسارات سنگيني به دشمن وارد آمد.
در ضمن عمليات مزبور نيروهاي هوايي ضربات دردناكي بر دشمن وارد آورده و در برابر هواپيماهاي فانتوم اسرائيلي ها به خوبي قدرت نمايي كردند و در مقابل اسرائيل شروع به بمباران مناطق غيرنظامي در غرب كانال سوئز كرد تا شايد از حملات انتقامي ما بكاهد اما اين طرح اسرائيل نيز با شكست مواجه شد. در ادامه جنگ از 10 تير تا 9 مرداد 49 ، 21 هواپيماي دشمن را سرنگون كرديم و همين جريان اثر زيادي درپذيرش طرح وزير خارجه امريكا مستر راجرز از طرف اسرائيل داشت كه طی آن 16 مهر 1349 بين مصر و اسرائيل آتش بس برقرار شد و از اين تاريخ بود كه مصر داخل مرحله جديدي يعني مرحله كوشش در حال استقامت و سكوت گشت. يعني مرحله برنامه ريزي و مجهز شدن براي وارد شدن در نبرد عزت و كرامت.(1)
مراحل جنگ رمضان
مدت 23 روز جنگ شديد و پرشور كه در ساعت 11 هفتم آبان 1352 (28 اكتبر1973) در اثر آتش بس متوقف شد به 5 مرحله مشخص تقسيم مي شود .
مرحله اول به مدت
8 روزدر اين مرحله كار عبور و تصرف ترعه سوئز ، در هم كوبيدن قلعه ها و استحكامات خط بارليو و استقرار سپاه ها سپس ارتش ها انجام گشت. اين مرحله با حمله ي متمركز نيروهاي هوايي مصر و سوريه شروع شد.
مرحله دوم به مدت يك روز
(23 مهر)در اين مرحله حملات به سوي شرق و به جانب دره هاي غربي سينا شروع شد و تطور يافت. هدف اين عمليات اين بود كه هرچه بيشتر نيروهاي دشمن در سينا مشغول شوند تا فشار آنان بر نيروهاي سوريه تخفيف يابد و تلاش اساسي آنها در سينا ، تمركز يابد.
مرحله سوم به مدت
3 روزدر اين مرحله همه حملات دشمن و ضربه هاي متقابل او دفع گشت. دشمن مخصوصاً قسمت يمين ارتش دوم را هدف قرار داده بود و مي خواست به قسمتي از ساحل شرقي ترعه سلطه يابد و بتواند از ترعه بگذرد و حتي الامكان مقداري از پايگاهاي موشك هاي ضد هوايي را منهدم سازد ولي موفق نشد .
مرحله چهارم به مدت
5 روزدر ضمن اين مرحله بود كه عمليات پر شور جنگ در مناطق ميانه و جنوبي ساحل غربي ترعه سوئز جريان يافت و دشمن مي كوشيد پس از عبور از ترعه، نيروهاي بيشتري را به غرب ترعه بياورد . در روز از اين مرحله يعني در اول آبان 52 بود كه شوراي امنيت سازمان ملل متحد تصويب نامه آتش بس را صادر كرد و دو دولت بزرگ (آمريكا و شوروي) اجراي آن را تضمين كردند.
مرحله پنجم به مدت
6 روزاسرائيل در حاليكه نيتش ادامه دادن بر تجاوز بود آتش بس را پذيرفت. اسرائيل تلاش كرد تا با آتش بس وضع مايوسانه خود در غرب ترعه سوئز را ترميم كند و آنرا قابل استمرار سازد و لذا ديوانه وار به طرف اسمعيليه حمله كرد و چون نتوانست پيشروي كند و با مقاومت ارتش و مردم مواجه شد به طرف سوئز حمله ورگشت و در نهايت آتش بس را پذيرفت ولي عملاً به تجاوزات خود ادمه داد تا آنكه در ظهر 7 آبان نيروهاي صلح سازمان ملل متحد بين نيروهاي اعراب و اسرائيل قرار گرفتند.(2)
2-
جنگ اکتبر و خاورمیانهجنگ اکتبر و اسرائیل
استقرار حکومت اسرائیل در فلسطین که اولین سنگ زیر بنای آن بر اساس تجاوز به حقوق مردم بی گناه فلسطین استوار شده بود و به دنبال آن تجاوزات متعدد و مکررو زجرهائیکه اسرائیل بر مردم غیر یهود ساکن فلسطین اعمال میکرد و می کند در تناقض اصلی و دایم و درونی با محتوای فرهنگ گذشته یهودیان است .تا زمانیکه این تعارض وجود داردو حل نشده است ، هر زمانیکه اوضاع واحوال خاورمیانه آرامشی پیدا کند و یا خطر و ترس " آنی و فوری " جنگ علیه اسرائیل مطرح نباشد به تدریج اعتراضات مردم یهود علیه رژیم صهیونیستی تل آویو اوج میگیرد از طرف دیگر درمتن فرهنگ قوم یهود عامل ترس نیز ریشه دارو قومی است ترس از ظلم و فشاروتجاوز و سرگردانی ،ترس از این که یهودیان قدرت خود را از دست بدهند و مجددا به سرنوشت گذشته دچار شوند .
و همین عامل ترس است که زیر بنای استراتژی کلی ایرائیل را تشکیل میدهد که بر اساس آن با حفظ وضعیت " جو " حالت جنگ و تبلیغات بی اساس درباره اعراب این عامل ترس را زنده نگه دارد و مانع از بروز تناقضات یاد شده شود .
جنگ اکتبر و تغییر تاکتیک های سیاسی اعراب و قبول مذاکره برای صلح، توازن نیروها را چه به لحاظ سیاسی و چه به لحاظ روانی شدیدا به ضرر اسرائیل برهم زد، در حالیکه در جنگ 67 نتایج سیاسی- نظامی- روانی کلا به نفع اسرائیل یود . با جنگ اکتبر افسانه شکست ناپذیری اسرائیل از بین رفت. همچنین افسانه وجود مرزهای امن و امان بی پایگی خود را به مردم دنیا وبخصوص یهودیان نشان داد. این بار عامل ترس در روبرو شدن با واقعیت ارزش نظامی مردم عرب باعث شد که نگرانیهای عمیقی در اسرائیل و در میان توده های یهودی بوجود آید و موقعیت صهیونیست ها را حتی در انظار مردم یهودی به میزان قابل توجهی به خطر اندازد. جنگ اکتبر نظریه عمومی و آرام بخشی را که بسیاری از یهودیان ساکن اسرائیل بدان معتقد بوده و خود را به صورت یک انسان برتر وطرف مقابل را ( اعراب ) به صورت انسان پست تر می دیده اند ،به کلی بر هم زد و ایده های آنان را درباره ی امنیت بر هم کوبید .
جنگ اکتبرو اعرابجنگ اکتبر هر قدر در اردوگاه اسرائیل و صهیونیسم نتایج منفی به بار آورد، در اردوگاه اعراب نتایجش مثبت و به طور نسبی سازنده بوده است . در نتیجه ی این جنگ اعراب از نظرروانی ، نظامی و دیپلماتیک در وضعیت مناسبتری قرار گرفتند. این جنگ از نظر روانی بزرگترین تاثیرمثبت را روی توده های عرب گذاشت و این امر میتواند بزرگترین منبع سازنده و خلاق برای جنبش های ضد استعماری در منطقه باشد. در جنگ ژوئن 67 قبل از آن که اعراب کوچکترین امکانی برای عرض وجود و مقاومت پیدا کند ارتش های عربی متلاشی شدند ،آتش بس اعلام ودول عربی آنرا پذیرفتند و از نظر نظامی، سیاسی وروانی بزرگترین شکست تاریخی را به اعراب وارد آورد و به صورت دلاوریهای سربازان عرب در جنگ اکتبر نمایان شد.
از نظر نظامی اعراب نشان دادند که شایستگی استفاده از تجهیزات نوین جنگی را دارند . در طی جنگ اکتبر 73 اگر چه هنوز اعراب فاقد هواپیماهای بمب افکن و بسیاری دیگر از تسلیحات تهاجمی هستند اما امکانات آنها در استفاده از موشک های ضد هوایی عامل موثری در خنثی کردن حملات مداوم بمب افکن های اسرائیلی بود.
از نظر دیپلماسی نیز اعراب در وضعیت تهاجمی بهتری قرار گرفتند. جنگ اکتبرو درک وابستگی عمیق اسرائیل به آمریکا و عریان شدن این واقعیت برای توده های عرب حتی مرتجعترین حکومت های عربی را - نظیر عربستان سعودی - وادار کرد که به نفع جنبش اعراب موضع گیری نمایند.
جنگ اعراب و جنبش فلسطین
جنگ اعراب به فدائیان فلسطین یک بار دیگر امکان داد تا در برابر دشمن قدرت نمایی کنند. در طی جنگ 22 روزه ، بیش از 250 عملیات نظامی توسط فلسطینی ها در سرزمین های اشغالی به وقوع پیوست . اگر تا قبل از جنگ 67 برای اسرائیل و سایر کشورهای عربی این امکان وجود داشت که با سازش میان خود صلحی را در منطقه حادث کنند،بعد از جنگ و آغاز گسترش جنبش مسلحانه این امید به کلی از میان رفت و نه تنها خلق فلسطین برای احقاق حق خود قیام کردند بلکه جنبش فلسطین مرکزوپایگاهی برای همه جنبش های رهایی بخش منطقه گردید. جنگ اکتبر نشان داد علیرغم تمام فشارها،کشتارهای دسته جمعی و ترورها جنبش فلسطین زنده ، قوی و قادر به ضربه زدن است .همچنین این جنگ به رشد مبارزه در مناطق اشغالی کمک موثری نمود و جنبش فلسطین و حقانیت مبارزات آنان رابیش از پیش نشان داد. همچنین نشان داد که مسئله فلسطین به عنوان اصلی ترین تناقض و تضاد در جنگ اعراب واسرائیل پا برجاست و تا زمانیکه مسئله فلسطین حل نشود ، هر گونه صلحی و سازشی امری موقتی خواهد بود و ایجاد صلح و آرامش در منطقه بدون راه حلی عادلانه برای مسئله فلسطین و اعاده ی حقوق مردم آن غیر ممکن است. (3)
مهمترین طرح بعد از جنگ اکتبر پیشنهاد و ایجاد یک دولت فلسطینی مستقل در ساحل غربی رود اردن و باریکه ی غزه می باشد. این طرح از حمایت سیاسی شوروی و کشورهای عربی برخوردار گردید و به سازمان آزادیبخش فلسطین به عنوان نماینده خلق فلسطین پیشنهاد شد و مورد پذیرش یاسر عرفات قرار گرفت.
طرح دولت فلسطین موج تازه ای بود که پیگره ی انقلاب فلسطین را دستخوش دگرگونیهایی هم ازداخل و هم از خارج نمود.(4)
3-
فرآیند صلحاز روز 14 اكتبر اسرائيل با كمك هاي نظامي و تسليحاتي آمريكا و سكوت شوروي با حمله به غرب كانال سوئز در مصر و بلندي هاي جولان در سوريه جنگ را مغلوب نمود و پيروزي هاي چشمگيري بدست آورد و وضعيت جبهه ها در 22 اكتبر به نحو فزاينده اي به ضرر مصريها بود.
وضعيت جنگ اسرائيلي ـ سوري در همان چند روز اول جنگ مشخص شده بود يعني عليرغم موفقيت هاي نسبي سوريه در اوايل جنگ اسرائيل موفق گرديد كه در جولان پيشرفت هاي قابل توجهي بكند به نحوي كه حتي دمشق ( پايتخت سوريه ) در تيررس توپخانه اسرائيل قرار داشت .(5)
... از روز ششم جنگ اسرائيلي ها ابتكار عمليات را در جبهه جولان به دست گرفتند و پس از اجراي چند حمله متقابل سرانجام تا 20 كيلومتري داخل خاك سوريه و آتش بس قبلي نفوذ كردند .
در جاده دمشق عناصر رژيمي آنها تا روستاي بزرگ ساسا رخنه كرده بودند و حومه دمشق در تيررس توپخانه دورزن 170 ميليمتري اسرائيل قرار داشت.(6)
به اين ترتيب چهارمين جنگ بين اعراب و اسرائيل نيز با شكست اعراب همراه گرديد و زمينه براي سرشكستگي اعراب و غرور اسرائيلي ها فراهم گرديد. چرا كه اعراب به نام فلسطين جنگ را آغاز نمودند و هر پيروزي يا شكستي در جبهه اعراب در ارتباط با مردم فلسطين قرار مي گرفت .
…)مصر پس از جمال عبدالناصر از اوايل دهه 70 و بويژه پس از جنگ رمضان خط سازش را آغاز كرده بود . سادات در 1972 مستشاران نفلا مي شود روي را از مصر اخراج كرد در سال 1975 نيز قرارداد سينا با اسرائيل منعقد ساخت و سرانجام در 1978 در محل كمپ ديويد با مناخيم بگين وزير اسرائيل و جيمي كارتر رئيس جمهور آمريكا پيمان صلح با اسرائيل را منعقد ساخت و اولين رژيم عرب بود كه موجوديت رژيم غاصب را به رسميت شناخته و شكافي در اعراب به وجود آورد ).(7)
ادوار مبارزات فلسطين
پس از تشكيل دولت صهيونيستي، فلسطينيان و اعراب به مقابله تهديدات صهيونيستي ادامه دادند. اما مبارزات ضد صهيونيستي آنها فراز و نشيبهاي فراوان داشت به شكلي كه مبارزات آنان را مي توان به ادوار مختلف تقسيم نمود. با توجه به تحولاتي كه در مبارزات اعراب و اسرائيل ايجاد شده است تاريخ مبارزات مردم فلسطين را مي توان به چهار دوره تقسيم كرد:
1
ـ دوران اول يا دوران اسارت: اين دوران از فرو پاشي عثماني تا 1948 ادامه يافت . دراين دوران رهبران فلسطيني در منازعه با صهيونيسم با نيتي خيرخواهانه و ساده لوحانه دل بر انگليس مي بندند زيرا اين كشور را هم پيمان خود مي دانند. با حمايت علني بريتانياي كبير از يهود بخصوص با صدور اعلاميه بالفور فلسطيني ها مي انديشيدند مي توانند باجذب انگلستان دل اين كشور را نسبت به خود نرم كنند و آن کشور را از حمايت از صهيونيست ها منصرف نمايند . اما گذشت ايام به اعراب نشان داد تا چه اندازه ساده لوحانه دل در گرو بريتانيا نهاده اند. بريتانيا همان گونه كه در دوران جنگ اول جهاني از اعراب جهت تامين منافع خود استفاده كرده بود پس از جنگ نيز از خوش باوري اعراب در جهت منافع خويش سوء استفاده كرد . از دهه 30 ميلادي به بعد فلسطيني هاي روشن ضمير كه به فراست در مي يابند كه اراده بريتانيا نسبت به حمايت از صهيونيسم راسخ است با تشكيل گروههاي زيرزميني به مبارزه زيرزميني عليه بريتانيا و صهيونيسم دست زدند. با وقوع جنگ جهاني دوم مسئله فلسطين به حاشيه رفت . جنگ جهاني دوم مصادف بود با پيروزي متفقين و برتري آمريكا به عنوان تنها ابر قدرت جهاني . در نتيجه انگلستان به يك قدرت حاشيه اي مبدل شد اما اين تحول تاثيري در سرنوشت بحران خاورميانه نداشت و آمريكا به پيروي از سياست خاورميانه اي بريتانيا، حمايت از اسرائيل را در دستور كارخود قرار داد. وحتي حمايت آمريكا از اسرائيل غفلت بيشتر پيدا نمود. در اواخر اين دوران ارتش عرب كه به حمايت از فلسطين برخاسته بود وارد معركه شد.... با اعلان حكومت اسرائيل نخستين جنگ اعراب و اسرائيل آغاز شد و نتيجه آن با شكست ارتش هاي عرب پايان يافت و اسرائيل عليرغم اخطارهاي سازمان ملل و شوراي امنيت 1300 كيومتر از اراضي مهم اعراب را اشغال كرد.
2
ـ دوران دوم يا دوران حمايتدوران دوم يعني از 1948 تا 1968 به دوران حمايت تعبير مي گردد . در اين دوران با بيدار شدن وجدان عربي جهان عرب با جمعيت چند ده ميليوني خود را در برابر جمعيت چند ميليوني اسرائيل تحقير شده مي يابد و خود را در برابر مسئله فلسطين مسئول مي داند. در اين دوران مسئله فلسطين از نظر مردم عرب به يك كشور محدود نمي ماند و همه اعراب نسبت به اين قضيه احساس مسئوليت مي نمايند . در حقيقت شروع دوران حمايت ريشه در دوران اسارت دارد و در اواخر دهه 40 كشورهاي عربي همچون يدواحد با شركت در يك جنگ بزرگ به حمايت از مردم فلسطين پرداختند تا وجدان عربي را از ظلمي كه به يك كشور عرب مي رود تصفيه نمايد . در اين دوران كشورهاي عرب به خصوص مصر و سوريه از مبارزات فلسطيني حمايت مي كردند و علناً هدايت آنها را بر عهده داشتند و عمليات فلسطينيان تحت الشعاع ارتش عرب واقع مي شد. جنگ هاي 1956 و 1967 بين اعراب و اسرائيل در خلال اين دوران به وقوع پيوست و در هر دو جنگ ارتش عرب با شكست سنگيني مواجه شد . و اسرائيل توانست علاوه بر تثبيت مواضع قبلي اراضي زيادي از كشورهاي عربي را به چنگ آورد. دوران دوم از لحاظ سياست بين -المللي دچار تحول بسيار بزرگي شد اتحاد جماهيرشوروي در سالهاي آخر جنگ جهاني دوم با حضور در جبهه متفقين جزء فاتحين جنگ محسوب مي شد به تدريج به قدرت بزرگي تبديل گرديد و در سال 1949 ميلادي هنگامي كه اولين بمب اتمي خود را با موفقيت آزمايش نمود در حقيقت داعيه ابر قدرت خود را اعلام كرد ايدئولوژي ماركسيستي با تقسيم جهان به دو اردوگاه استثمارگر و استثمار شده خود را در مقابل استثمار ملل تحت ستم مسئول مي داند . در همين دوران شعار اصلي اتحاد شوروي حمايت از كشورهاي تحت ستم جهان سوم بود شعاري كه بسياري از نهضت هاي آزادي بخش در سراسر دنيا را فعال نمود .
اما اتحاد جماهير شوروي در اين دوران داراي تناقضاتي بود . تناقضاتي ميان آرمان خواهي و منفعت طلبي . سردرگمي شوروي دروادي آرمان و يا منافع موجب حيراني جامعه عرب شدو بيشترين زيان را بر آرمان هاي فلسطيني ها داشت .
3
ـ دوران سوم يا دوران كسب هويت:دوران سوم يا دوران كسب هويت از سال 1967 ميلادي تا سال 1987 به طول انجاميد . در اين دوران فلسطيني ها خود را باور مي كنند و به طور مستقيم حمايت شوروي و بلوك شرق را بدست آوردند . در نتيجه گروهها و سازمان هاي فلسطيني زيادي به وجود آمد . تا قبل از دوران سوم ملتي به نام ملت فلسطين به رسميت شناخته نمي شد و فلسطيني ها به نام آوارگان عرب خوانده مي شدند . در دوران سوم ساف ( سازمان آزادي بخش فلسطين ) رهبري فلسطيني ها را برعهده گرفت و به نام فلسطين صحبت نمود. در اين دوران كوشش جهت كسب هويت ملي فلسطينيان موجب ايجاد تنش در صفوف عربي ـ فلسطيني گرديد. و كشتار عظيم فلسطيني ها در روز سپتامبر سياه در اردن نتيجه سرپيچي و نافرماني فلسطيني ها از كشورهاي حامي تلقي گرديد. در اين دوران سادات رئيس جمهور مصراصلي ترين و مهم ترين حامي فلسطيني ها به اسرائيل سفر نمود و با اين سفر در حقيقت موجوديت اين رژيم را به رسميت شناخت. قرارداد كمپ ديويد كه در سپتامبر 1978 ميلادي بين دو كشور مصر و اسرائيل منعقد گرديد ، با مخالفت شديد فلسطيني ها مواجه شد و اگرچه سادات بعدها جوانب خيانت خود به آرمان هاي فلسطيني ها را با سرب داغ خالد اسلامبولي دريافت نمود. اما این امر فتح بابي شد براي مذاكره با اسرائيل .
4
ـ دوران چهارم یا دوران عزتدوران چهارم يا دوران عزت از سال 1987 ميلادي شروع شد. پس از سلسله شكست هاي سياسي و نظامي اعراب در مقابل اسرائيل و عدم تمكين اين رژيم در قبال خواسته هاي ملتي كه آن را آواره ساخته و اقدام به نابودي آن كرده بود ملت فلسطين نااميدانه به دنبال روزنه اي بود كه خفت وخواري ناشي از شكست ها و آوارگي ها و از دست دادن اراضي را جبران نمايد . تا قبل از دوران چهارم بخش بزرگي از اقدامات فلسطيني ها عليه اسرائيل در خارج از سرزمين هاي اشغالي انجام می گرفت و اقدامات نظامي اندكي در داخل خاك سرزمين هاي اشغالي صورت مي گرفت.
از 1987 به بعد بود كه ملت فلسطين با تكيه بر نيروهاي داخلي درون سرزمين هاي اشغالي قيام گسترده خود را آغاز نمودند و در مقابل اسرائيل ايستادند و آنچنان عرصه را بر اسرائيل تنگ نمودند كه مناطق اشغالي به جهنمي براي اسرائيل تبديل گشت.(8)
بازیگران اصلی جنگ اعراب واسرائیل دلایل گوناگونی برای پذیرش فرآیند صلح داشتند .
از اهداف ساف
(سازمان آزادی بخش فلسطین ) در پذیرش فرایند صلح میتوان به موارد زیر اشاره کرد :در دست گرفتن رهبری کلیه فلسطینی ها
برخوردار شدن از حمایت های بین المللی و حمایت آمریکا
اجبارهای متعدد که خواسته های آنان را تحت الشعاع قرار میداد.
دلایل موافقان صلح در جناح عربی
:توافق جهانی در حمایت از موجودیت فلسطین و اسرائیل
از دست رفتن حامی جهانی اعراب و فلسطینی ها
حمایت آمریکا و غرب از اسرائیل
شکست در جنگ های گذشته
افسانه شکست ناپذیری اسرائیل
کمرنگ شدن حمایت عربی از آرمان های اسرائیلی
برخورداری از کمک ها و امکانات جهانی
از اهداف موافقان صلح در جناح اسرائیلی میتوان به موارد زیر اشاره کرد
:هزینه های هنگفت جنگ برای اسرائیل
حظور اسرائیل در بازارهای منطقه
دستیابی بیشتر به کمک های اعطایی آمریکا
فرآیند صلح تثبیت موقعیت آمریکا بود
اجتناب از تلفات در مناطق اشغالی
مذاکرات صلح فلسطینی
– اسرائیلیقطار صلح اعراب و اسرائیل در ابتدا از مصر به حرکت درآمدو توافق کمپ دیوید میان مصر و اسرائیل در سپتامبر 1978 به امضا رسید .اما اولین قدم مصالحه با خود فلسطینیان بود، به دنبال مذاکرات مخفیانه و محرمانه که از طریق دیپلماتیک و رایزنی سیاسی انجام شد، شرایط برای مذاکرات علنی آماده شد اساس رایزنی حول محور اعطای خود مختاری به فلسطینیان در مناطق غزه و اریحا بود که با مصر و اردن هم مرز بودند. در مقابل فلسطینی ها نیز اسرائیل را به رسمیت شناخته و بر اساس اصول همزیستی مسالمت آمیزاز جنگ و درگیری اجتناب نموده و امنیت اسرائیل را تضمین نمایند . این روش به فرمول صلح در برابر زمین مشهورشد.
مذاکرات مستقیم و غیر مستقیم جناح های درگیر آخرالامر به قرارداد واشنگتن منجر گردید که در 13 سپتامبر 1993 میان رهبری ساف ودولت اسرائیل با نظارت آمریکا به امضا رسید این قرارداد رسما به نام ( اعلام اصول اسرائیلی – فلسطینی ) یا ( قرارداد اول غزه – اریحا ) و یا ( قرارداد اسلو ) مشهور شد.
به هر حال مذاکرات دوجانبه به علل مختلف از جمله تفسیرهای مختلف از اعلامیه ی اصول کلی توافقات واشنگتن با بحران مواجه شد و به حالت تعلیق در آمد.
اما با هدایت آمریکا مذاکرات فلسطینی اسرائیلی مجددا در قاهره از سر گرفته شد و این مذاکرات در نهایت پنهان کاری صورت گرفت. درمدت 2.5 ماه پس از امضا توافق خود مختاری محدود درغزه و اریحا مذاکرات سری طاها و قاهره با شکست روبرو شد چرا که مفهوم امنیت از نظر اسرائیل با برداشت طرف مقابل یکسان نبود و یکرشته عقب نشینی فلسطینی ها از مواضع خود نتوانست منجر به عقد قرارداد نهایی شود.
مذاکرات با هدایت آمریکا د راسلو نروژ ادامه یافت،اما به علت دست نیافتن به یک توافق جامع این مذاکرات 21 دسامبر 1993 در پاریس دنبال شد. فشار دولت اسرائیل و عقب نشینی فلسطینیها موجب گشت محمود عباس امضا کننده ی فلسطینی توافق خودرا از روند صلح جدا سازد.اما مذاکرات صلح اسلو پیشرفت هایی داشت که سبب شد طرفین برای امضای قرارداد نهایی به مذاکرات خود ادامه دهند .
در آستانه ی از سر گیری مذاکرات خود مختاری در طابا و مذاکرات دو جانبه در واشنگتن روند مذاکرات فلسطینی اسرائیلی دوباره گرم شد. در مراسم تشییع جنازه ی وزیر خارجه نروژدراسلوعرفات وپرزدرروز 24 ژانویه ی 1994 باهم ملاقات نمودند، دراین دیدار دو طرف موفق شدند برخی از مشکلات را حل و فصل کنند .در داووس سوئیس نیز مذاکرات فشرده ای بین طرفین انجام گردید اگر چه در این دیدار نیزحلقهی مفقوده مفهوم امنیت اسرائیل بود،اما طرفین به توافقات مهمی درراه عقب نشینی اسرائیل از غزه – اریحا دست یافتند .بالاخره پس از چند روز بحث و مذاکره پیرامون توافق بین ساف و اسرائیل، سند تدابیر امنیتی درغزه و اریحا به نام توافق قاهره به امضا عرفات و پرزرسید .اما واکنش مسئولان اسرائیلی در قبال توافق قاهره بیانگراین بود کهعرفات بسیاری ازمنافع وحقوق فلسطینیها را فدای سراب صلح نموده است.
پس از توافق قاهره هیئتهای فلسطینی واسرائیلی خود راآماده نمودند که دور سیزدهم مذاکرات خود را در واشنگتن آغاز کنند .
اهم مسائلی که قرار بود در این مذاکرات مطرح شود به نقل از روزنامه الشرق به شرح زیر است
:توافق مرحله ای به صورت نهایی آن
فرامین نظامی معمول در اراضی اشغالی
تجدید آرایش نیروهای اسرائیلی دراراضی اشغالی
انتخاب شورای خود مختاری
انتقال اختیارات اولیه به سایر مناطق اراضی اشغالی پس از پایان مذاکرات طابا در باره انتقال اختیارات به مناطق خود مختار
درحالیکه دولت اسرائیل به ارتش این کشوردستور داد که خود را مهیا کند در ظرف 2 هفتهازغزه واریحا عقب نشینی کند،در25 فوریه 1994 یک شهرک نشین اسرائیلی آمریکایی تبار به نام باروخگلدشتیان با حمله به صفوف نمازگزاران فلسطینی در آرامگاه حضرت ابراهیم درشهر الخلیل 63 نفر را به شهادت رساند و270 نفر دیگر را زخمی کرد. بدین ترتیب بحران بزرگی در مقابل فرآیند صلح ایجاد کرد و مذاکرات صلح را به تعویق انداخت .
رابین مشاور خود و سفیر اسرائیل را به دیدار عرفات فرستاد اما مذاکرات 4 ساعته ی آنها هیچ نتیجه ای در بر نداشت . رژیم صهیونیستی هراسان از به خطر افتادن وضعیت صلح و از دست رفتن امنیت رژیم صهیونیستی کوشید تا عرفات را به پای میز مذاکرات آورد . سرانجام دو هیئت بیانیه مشترکی به نام بیانیه قاهره در 31 مارس 1994 صادر نمودند و همچنین توافقنامه ای بین هیئتهای فلسطینی - اسرائیلی بر سر امنیت شهر الخلیل در کرانه باختری رود اردن به امضا رسید . این توافقنامه بلافاصله بعد از امضا به اجرا درآمد و مذاکرات غزه و اریحا از سر گرفته شد .
به دنبال امضای بیانیه مشترک قاهره و توافقنامه شهر الخلیل دولت صهیونیستی به خاطراین که مذاکرات ازهم گسیخته نگردد مسئله تخلیه اریحا را مطرح نمود و سخنگوی ارتش اسرائیلاعلام کرد که ارتش مقر فرمانده ای خود رااز قلب شهر غزه به پادگان نوریا منتقل میکند . در مراسم چهلم شهدای الخلیل در عفوله یک عملیات شهادت طلبانه توسط جنبش حماس منجر به کشته شدن 7 اسرائیلی و زخمی شدن 52 نفرشد . بعد از حادثه عفوله هیئت اسرائیلی به طور ناگهانی مذاکرات را قطع کرد و به تل آبیب بازگشت . بعد از این حادثه ،انفجاردیگری فرآیند صلح را به بن بست رسانید .5 اسرائیلی کشته و 21 نفر دیگر زخمی شدند.
آمریکا برای این که از شکست فرآیند صلح جلوگیری کند به صحنه آمد و از طرفین منازعه دعوت نمود که با ادامه مذاکرات روند صلح را نجات بخشند به همین منظور نشست چهارجانبه ای با حظور رئیس جمهورمصر،وزیر امورخارجه آمریکا،یاسرعرفات وشیمونپرز در قاهره برگزار گردید و ساف و اسرائیل توافق کردند که چهارم مه 1994 به عنوان زمان امضای قرارداد نهایی خودمختاری غزه و اریحا تعیین گردد.قبل از امضای قرارداد نهایی در مورد غزه – اریحا، هیئت های فلسطینی – اسرائیلی درپاریس توافقنامه ی اقتصادی مربوط به قرارداد خودمختاری را امضا کردند.
امضای قرارداد سازش
بالاخره در 4 می 1994 با حظور وارن کریستوفروزیر امور خارجی آمریکا، کوزیرف وزیر خارجه روسیه وحسنی مبارک رئیس جمهوری مصر قرار داد نهایی توافق غزه – اریحا به امضای یاسر عرفات و اسحاق رابین رسید . سپس عرفات پشت میز مخصوص نشست و چندین سند را امضا کرد ولی از امضای سند مربوط به نقشهمناطقخودمختارو پیوست توافق خودداری کرد به همین منوال رابین نیز از امضای اسناد مزبور خودداری کرد و مراسم برای مدتی به حالت تعلیق درآمد . پس از مذاکرات پشت پرده عرفات با اظافه شدن عباراتی دال بر ملاحضات امضا کرد و نوبت به رابین رسید. بر اساس این سند جنجالی اسرائیلی ها امنیت داخلی 19 شهرک منطقه غزه را در دست گرفتند و راههای فرهی میان شهرکها و اسرائیل تحت اشراف مشترک قرار میگیرد .
در 5 مه 1994 هیئتی مرکب از 19 مسئول بلند پایه فلسطینی مامور پیگیری امور امنیتی از جمله 3 افسر آزادی بخش فلسطین وارد باریکه غزه شدند این هیئت از مصر وارد پاسگاه مرزی رفح شدند و پس از آن با فرمانده ارتش اسرائیل ملاقات کردند. ماموریت این هیئت مقدمات ورود 2000 پلیس فلسطینی از مجموع 9000 نفری این نیروها در غزه بود .سازمان آزادی بخش فلسطین 300 نفر از کادر و کارمندان خود را به غزه فرستاد تا نهادهای حکومت خودمختار را پایه گزاری کنند .این در حالی بود که سه دایره از دوایر 10 گانه ساف به غزه و اریحا انتقال نیافت که عبارت بودند از دایره ی سیاسی به ریاست فاروق قدومی ، روابط عرب و بین الملل به ریاست ابو مازان و امور معاودین به ریاست عبدالله حوراتی.نخستین گردان پلیس فلسطین مرکب از 150 نفر از مصر وارد منطقه مرزی رفح شدند. سازمان آزادیبخش فلسطین در تونس اسامی 25 نفر را به عنوان اعضای دولت خودمختارغزه واریحا برای اسحاق رابین ارسال نمود که 15 عضو از اراضی اشغالی و10 عضو ازفلسطینی های خارج بودند.
طرح خودمختاری درهیئت دولت اسرائیل به تصویب رسید و رابین طرح خودمختاری را به مجلس اسرائیل برد که این توافقنامه با اکثریت 52 رای به تصویب رسید.(9)
نتیجه گیری
اگر چه منافعی که برای رژیم صهیونیستی برشمرده شد که در سایه صلح با اعراب به دست می آورد فقط در حد پیش بینی شده بود و این رژیم جز به بخشی از منافع یاد شده که بیشتر جنبه سیاسی – امنیتی دارد و مقداری هم منافع اقتصادی ، هنوز در این مرحله از صلح به بقیه منافع دست نیافته است. به نظر میرسد که در مسیر عادی سازی روابط بین اعراب و اسرائیل، یک مانع اصلی و رسمی وجود دارد که حلقه ی اتصال سازش بین فلسطینی ها و کشورهای عربی می باشد. این مانع اتصال ، سوریه و در کنار آن لبنان است .از طرف دیگر انزجار قلبی مسلمانان از یهودیان و یهودیان از مسلمانان وهمچنین مخالفت گروههای تندرو و افراطی صهیونیستی باصلح ، آینده صلح را نامطمئن و غیرقابل پیش بینی قطعی می کند .
منابع